Wiosną pisaliśmy o objeździe miejsc związanych z życiem i twórczością Krystyny Wieczorek. Ich oznaczenie w terenie było wtedy jeszcze planem na przyszłość. Dziś plan nabiera realnego kształtu — Fundacja pozyskała kamienie, w które zostaną wkomponowane płaskorzeźby. Ich autorem będzie rzeźbiarz Rafał Ciesielski. Docelowo w miejscach związanych z twórczością i działalnością autorki chcemy ustawić cztery Kamienie Pamiątkowe.
Od fotografii do kamienia
Przypomnijmy: w kwietniu Przewodniczący Rady Fundacji, pan Marek Ładyński, wspólnie z panem Rafałem Ciesielskim odwiedzili i udokumentowali fotograficznie miejsca, które powracają na kartach „Młyna na Stawkach” oraz pozostałych książek autorki.
Nie była to wyłącznie sentymentalna podróż. Chodziło o rzecz bardzo praktyczną — o sprawdzenie, jak te miejsca wyglądają dzisiaj, co się na nich zachowało, jak wygląda dojazd i w którym punkcie w terenie Kamień Pamiątkowy byłby widoczny, a jednocześnie nie kolidował z tym, co dzieje się wokół. Bez takiego rozpoznania trudno rozmawiać zarówno z wykonawcą, jak i z właścicielami gruntów.
Pozyskanie kamieni jest naturalnym następstwem tamtej wizyty. Materiał czeka już na artystę.
Czym będzie Kamień Pamiątkowy
Każdy Kamień Pamiątkowy to naturalna bryła kamienia z wkomponowaną w nią płaskorzeźbą. To rozwiązanie zupełnie inne niż tablica przykręcona do słupka czy tabliczka informacyjna — płaskorzeźba stanowi całość z kamieniem, nie jest do niego jedynie dołożona.
Wybór materiału nie był przypadkowy. Rozważaliśmy różne formy oznaczenia miejsc. Każde z lżejszych rozwiązań ma jednak tę samą wadę: wymaga stałej opieki, a po kilkunastu latach zwykle po prostu wymiany.
Kamień jest inny. Stoi. Nie kłóci się z krajobrazem pól, miedz i leśnych dróg ziemi piotrkowskiej, bo z tego krajobrazu pochodzi. Nie wymaga konserwacji ani zasilania. I — co dla nas ważne — dobrze odpowiada charakterowi twórczości Krystyny Wieczorek, która całe życie pisała o świecie trwałym, zakorzenionym, przekazywanym z pokolenia na pokolenie.
Płaskorzeźba wkomponowana w kamień ma jeszcze jedną zaletę. Można ją odczytać dotykiem, także po latach, kiedy litery na metalowej tabliczce dawno przestałyby być czytelne.
Płaskorzeźby wykona Rafał Ciesielski
Autorem płaskorzeźb będzie Rafał Ciesielski — ta sama osoba, która towarzyszyła Fundacji podczas kwietniowego objazdu. To istotne, bo artysta zna każde z tych miejsc z autopsji: widział je o konkretnej porze roku, w konkretnym świetle, wie, jak są usytuowane względem drogi i jak duża bryła się w danym punkcie obroni.
Praca w kamieniu jest w rodzinie artysty tradycją. Mieszkańcy gminy znają ją z Pomnika Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Wolborzu — kamienny cokół stanął tam w 1953 roku, a wykonana wiele lat później głowa wielkiego wolborzanina jest dziełem ojca pana Rafała Ciesielskiego. Trudno o lepszą rękojmię, że powstające dla Fundacji płaskorzeźby będą wykonane z odpowiednią starannością i wyczuciem.
Cztery miejsca i kolejność prac
Lista miejsc wynika wprost z kwietniowej dokumentacji. Ustaliliśmy również kolejność, w jakiej chcemy je oznaczać:
1. Lubiaszów, ulica Jaśminowa — okolica, w której mieszkała Krystyna Wieczorek.
2. Młyn na Stawkach — Kamień Pamiątkowy stanie niedaleko miejsca, w którym stał młyn rodziny autorki i od którego zaczyna się cała saga.
3. Miejsce po Dworze w Modrzewku — dziś pozostał po nim jedynie ślad w terenie.
4. Dwór w Goleszach — jedno z miejsc opisywanych w sadze.
Część z tych punktów to dziś zwykłe pole, skraj lasu albo pusty plac po zabudowaniach — bez oznaczenia nikt z boku nie odgadnie, że wydarzyło się tam cokolwiek wartego zapamiętania. Właśnie dlatego chcemy je opisać.
Dwa pierwsze pewne, kolejne zależą od wsparcia
Musimy napisać o tym otwarcie: środkami, którymi Fundacja dysponuje obecnie, jesteśmy w stanie zrealizować dwa pierwsze Kamienie Pamiątkowe — w Lubiaszowie i przy Młynie na Stawkach.
Dwa pozostałe — w Modrzewku i w Goleszach — będą mogły powstać po pozyskaniu dotacji lub dodatkowego wsparcia. Nie rezygnujemy z nich. Traktujemy je jako część tego samego przedsięwzięcia i będziemy się o nie starać.
Podwójna rocznica
W przyszłym roku przypada piąta rocznica śmierci Krystyny Wieczorek i jednocześnie dziewięćdziesiąta rocznica jej urodzin. To właśnie wtedy zamierzamy odsłonić co najmniej dwa Kamienie Pamiątkowe: przy ulicy Jaśminowej w Lubiaszowie oraz niedaleko miejsca, w którym stał Młyn na Stawkach.
Piszemy „co najmniej”, bo naszym planem optymistycznym jest odsłonięcie w tym terminie wszystkich czterech Kamieni Pamiątkowych — również tych w Modrzewku i w Goleszach. Będzie to możliwe pod warunkiem otrzymania dotacji. Jeśli uda się pozyskać środki, podwójna rocznica stanie się okazją do zamknięcia całego przedsięwzięcia za jednym razem, a nie rozkładania go na kolejne lata.
Trudno o lepszy moment. Mamy nadzieję, że uroczystość zgromadzi rodzinę autorki, czytelników jej książek oraz mieszkańców miejscowości, o których pisała.
Potrzebne będą zgody
Żaden Kamień Pamiątkowy nie stanie bez wcześniejszej rozmowy. Część opisywanych miejsc znajduje się na gruntach prywatnych, pozostałe — na terenach zarządzanych przez samorząd. Fundacja będzie więc prowadzić konsultacje z przedstawicielami władz lokalnych oraz z właścicielami działek.
Zależy nam, żeby te rozmowy przebiegły spokojnie i bez pośpiechu. Upamiętnienie ma cieszyć również gospodarzy tych miejsc, a nie być dla nich kłopotem.
Jak można pomóc
Przedsięwzięcie tej skali wymaga środków — na obróbkę kamienia, wykonanie płaskorzeźb, transport, przygotowanie miejsc i posadowienie brył. Każda wpłata na konto Fundacji przybliża moment, w którym staną kolejne Kamienie Pamiątkowe. Szczegóły znajdą Państwo w zakładce Wesprzyj.
Prosimy również o kontakt wszystkich, którzy dysponują zdjęciami, dokumentami lub wspomnieniami dotyczącymi tych miejsc — dawnych zabudowań, młyna, dworów. Takie materiały bywają bezcenne przy pracy nad treścią samych płaskorzeźb.
O kolejnych etapach prac będziemy informować na bieżąco.